Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu

Rời thành phố Hồ Chí Minh sáng sớm, Chủ tịch nước đến thị sát công trình cống - đập Ba Lai (hoàn thành từ năm 2002) ngăn cửa sông Ba Lai đổ ra biển, biến thành hồ tích nước ngọt phục vụ sản xuất và sinh hoạt cho bốn huyện và thành phố Bến Tre. Công trình này phục vụ sản xuất và đời sống của khoảng 60% dân số trong tỉnh cũng như diện tích tự nhiên của tỉnh. Công trình thủy lợi lớn của vùng đồng bằng sông Cửu Long hôm nay mang lại mầu xanh no ấm cho nơi đây với hệ sinh thái, thảm thực vật ngày càng phong phú, đa dạng. Nhưng niềm vui chợt vơi đi, khi chúng tôi theo Chủ tịch nước đến xã Thạnh Trị, huyện Bình Ðại tặng quà năm gia đình chính sách có khó khăn. Bây giờ đang là mùa khô, hỏi chuyện mấy cô, mấy bác đứng bên cạnh, tôi được biết cả xã chỉ có 15% số hộ chủ động được nguồn nước sinh hoạt. Người dân ở nơi đây đã phải mua nước ngọt với giá 75.000 đồng một m3 để dùng.

Sau khi khảo sát thực địa các tuyến đê biển, cầu cống, những điểm sạt lở, nơi tái định cư của ba huyện Ba Tri, Bình Ðại, và Chợ Lách, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang làm việc với Tỉnh ủy, HÐND, UBND tỉnh Bến Tre. Cùng tham dự có đại diện lãnh đạo chủ chốt của các Bộ: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Tài nguyên và Môi trường và Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ.

Lãnh đạo tỉnh Bến Tre báo cáo với Chủ tịch nước: Theo kịch bản do các nhà khoa học dự báo, đến năm 2020, nếu mực nước biển dâng cao 12 cm thì Bến Tre sẽ bị ngập hơn 272 km2, chiếm 12% diện tích tự nhiên và 97.900 người sẽ bị ảnh hưởng; nếu nước biển dâng 33 cm vào năm 2050, 14% diện tích đất và 100 nghìn người chịu ảnh hưởng. Theo đó, ranh giới nước ngập mặn 4%o (bốn phần nghìn) sẽ tiến sâu vào nội đồng 50 km vào năm 2050. Nước biển dâng gây ngập mặn sẽ làm toàn bộ diện tích lúa mất mùa, một vùng đất thấp rộng lớn với các khu rừng ngập mặn ven biển và hệ sinh thái bản địa sẽ biến mất. Dự báo là vậy, nhưng ngay trong mùa khô này, ranh mặn (ranh giới ngập mặn 4%o) đã xâm nhập vào sâu 50 km trên sông Hàm Luông; 45 km trên sông Cửa Ðại; 52 km trên sông Cổ Chiên. Ðộ mặn 1%o, đã xâm nhập gần như toàn tỉnh. Ðến nay, Bến Tre có 63 nghìn hộ dân với 259 nghìn người thiếu nước sinh hoạt. 658 ha cây trồng bị ảnh hưởng. Trong đó huyện Thạnh Phú mất trắng 500 ha đất canh tác, thủy sản thiệt hại khoảng 82 ha,  4.000 ha cây ăn trái bị giảm năng suất từ 10 đến 15%, 115 ha dừa năng suất giảm từ 30 đến 70%. Tỉnh Bến Tre báo cáo thiệt hại 60 tỷ đồng, nhưng nhiều ý kiến phát biểu tại hội nghị cho rằng, con số thiệt hại đó chỉ là trước mắt chưa thực tế chưa thể đong đếm được.

Rời Bến Tre, trước khi về làm việc với Tỉnh ủy, HÐND, UBND tỉnh Tiền Giang, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Ðoàn công tác đã thị sát tuyến đê biển Gò Công, tuyến kênh Chợ Gạo, thị trấn Chợ Gạo. Chủ tịch nước đã nhiều lần dừng xe xuống tận mép nước quan sát anh em công nhân đang làm nhiệm vụ gia cố những đoạn đê xung yếu.

Ở tỉnh Tiền Giang, tác động của biến đổi khí hậu đang gây nên những thiệt hại nặng nề. Theo các đồng chí lãnh đạo tỉnh: Lũ lụt kéo dài gây thiệt hại nặng nề nhất là vào thời điểm triều cường làm cho 140 nghìn ha đất canh tác phía tây quốc lộ 1A bị lũ lụt; bão biển ngày càng nguy hiểm hơn; bờ sông ngày càng sạt lở tại TP Mỹ Tho, ven sông Ba Rài, thị trấn Cái Bè. Kênh Chợ Gạo bị sạt lở từ 10 đến  20 m đã gây thiệt hại về người và tài sản của nhân dân. Trong 10 năm qua, sạt lở đê biển diễn ra trầm trọng, nhất là các đoạn đê xung yếu khiến rừng phòng hộ bị xâm thực khoảng 8 - 10 m/năm.  Hiện nay, vành đai rừng phòng hộ còn lại rất mỏng, có nơi không còn rừng che chắn. Trên tuyến đê ven biển thuộc tỉnh này, diện tích rừng phòng hộ đã bị xâm thực 2.000 ha. Nước mặn ngày càng xâm nhập vào đất liền sớm và vào sâu hơn. Dịch bệnh phát sinh trên cây trồng, vật nuôi ngày càng diễn biến phức tạp. Từ đầu năm đến nay, đã có 1.300 ha nghêu chết, gây thiệt hại khoảng 300 tỷ đồng. Cùng với việc báo cáo tình hình tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng và tình hình và kết quả thực hiện các chương trình, các dự án mục tiêu, nhiệm vụ của công tác phòng, chống,  các tỉnh đã có một số đề xuất, kiến nghị với Trung ương.

Sau khi nghe ý kiến thảo luận giữa các đồng chí lãnh đạo chủ chốt hai tỉnh với lãnh đạo các bộ, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang phát biểu kết luận với những nhận định, đánh giá tổng quát. Về tình hình và kết quả phát triển kinh tế - xã hội, Chủ tịch nước ghi nhận, biểu dương thành tựu, kết quả mà hai tỉnh Bến Tre, Tiền Giang đã đạt được: Kết cấu hạ tầng kỹ thuật, nhất là hệ thống đường giao thông, thủy lợi có bước tiến vượt bậc đáp ứng yêu cầu phát triển. Thu nhập bình quân đầu người của hai tỉnh đạt khá. Tốc độ tăng trưởng kinh tế, sản xuất lương thực, thủy hải sản, xuất khẩu, xóa đói, giảm nghèo đạt nhiều tiến bộ. Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa vững chắc, đòi hỏi đảng bộ, chính quyền, nhân dân hai tỉnh cần nỗ lực phấn đấu hơn nữa để hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ do đại hội đảng bộ các tỉnh đề ra. Ðặc biệt quan tâm chăm lo phát triển mạnh công nghiệp chế biến phục vụ đắc lực cho sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung, quy mô lớn. Về nhiệm vụ ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ quan trọng không chỉ đáp ứng yêu cầu bảo vệ sản xuất, đời sống nhân dân, an sinh xã hội, mà còn là bảo vệ không gian sinh tồn cho các thế hệ tương lai mà cha ông ta đã từ hàng nghìn năm khai khẩn, dựng xây nên. Vấn đề ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng đã được Ðại hội lần thứ XI của Ðảng xác định đúng tầm mức tại các văn kiện của Ðại hội. Biến đổi khí hậu, nước biển dâng trên địa bàn tỉnh Tiền Giang và Bến Tre đã diễn ra sớm hơn so với dự báo, so với kịch bản ứng phó đã và đang được triển khai. Qua khảo sát thực tế cho thấy tác hại của biến đổi khí hậu, nước biển dâng ở hai tỉnh là nghiêm trọng hơn chúng ta nghĩ. Vì vậy, cấp ủy đảng, chính quyền, các đoàn thể cần tập trung nâng cao nhận thức của cộng đồng về những thách thức, hiểm họa do thiên tai gây ra một cách sâu sắc và bài bản để cán bộ, đảng viên, các nhà khoa học có thái độ, hành động đúng đắn. Trung ương Ðảng sẽ bàn và đề ra những quyết sách lớn về ứng phó biến đổi khí hậu, nước biển dâng một cách phù hợp. Sắp tới, các tỉnh, thành phố tích cực rà soát tổng thể các quy hoạch, kế hoạch, lộ trình thực hiện các chương trình, kế hoạch, các công trình dự án thuộc lĩnh vực này. Toàn Ðảng, toàn dân và toàn quân ta phải chấn chỉnh đội hình để tiến quân vào mặt trận không kém phần nóng bỏng này. Cần chủ động huy động các nguồn lực, nhất là các nguồn lực từ các quốc gia và tổ chức quốc tế; Nhà nước tập trung đầu tư tối đa cho lĩnh vực này trên cơ sở bảo đảm dự trữ quốc gia. Coi trọng đầu tư công-tư. Trong tổ chức thực hiện, các địa phương cần phối hợp chặt chẽ các bộ, ngành ở Trung ương lãnh đạo, chỉ đạo một cách quyết liệt, không để xảy ra những trục trặc dẫn đến thiệt hại, thất thoát.

Trong quá trình đi khảo sát nắm tình hình tại hai tỉnh Bến Tre và Tiền Giang, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang dành thời gian đến dâng hương tưởng niệm tại đền thờ các anh hùng dân tộc: Trương Ðịnh, Thủ Khoa Huân và Khu Di tích "Căn cứ Khu ủy Sài Gòn - Gia Ðịnh". Ðến đâu Chủ tịch nước cũng ân cần căn dặn các đồng chí cùng đi cần phải thực hiện thật tốt nhiệm vụ ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng để bảo vệ đất nước xứng đáng với các bậc tiền nhân, các anh hùng liệt sĩ đã có công khai khẩn, dựng xây và bảo vệ để có cơ đồ như ngày nay.